Bolehkah ambil darah di farmasi? Sejak kebelakangan ini, semakin banyak farmasi komuniti menawarkan pelbagai perkhidmatan kesihatan kepada orang ramai. Ada yang turut mempromosikan perkhidmatan ujian darah atau pengambilan darah (phlebotomy).
Namun, Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) telah mengeluarkan penjelasan rasmi bahawa pengambilan darah bukan sekadar servis biasa, sebaliknya merupakan prosedur perubatan yang tertakluk kepada undang-undang.
Justeru, orang ramai perlu memahami perbezaan antara perkhidmatan farmasi dan perkhidmatan klinikal supaya tidak tersalah anggap bahawa semua farmasi dibenarkan menjalankan prosedur tersebut.
Baca juga: MyUbat KKM -Cara Ambil Ubat Tanpa Perlu Tunggu Lama
Penjelasan Rasmi KKM Mengenai Pengambilan Darah di Farmasi
Dalam Kenyataan Media Kementerian Kesihatan Malaysia bertarikh 30 April 2026, KKM menjelaskan bahawa pihak kementerian ingin memberi penjelasan berhubung penyediaan perkhidmatan saringan kesihatan, termasuk pengambilan darah (blood testing/phlebotomy) di premis atau kemudahan farmasi komuniti.
KKM turut mengiktiraf bahawa farmasi komuniti memainkan peranan penting dalam ekosistem penyampaian perkhidmatan kesihatan kepada rakyat.
Walau bagaimanapun, setiap perkhidmatan kesihatan perlu dijalankan mengikut skop lesen dan peruntukan undang-undang yang berkuat kuasa.
Adakah Farmasi Boleh Mengambil Darah?
Jawapannya, tidak semestinya.
Menurut KKM, lesen farmasi biasa tidak merangkumi pengambilan darah atau ujian klinikal.
Ini bermaksud:
- Farmasi komuniti tidak boleh menawarkan perkhidmatan pengambilan darah hanya berdasarkan lesen farmasi biasa.
- Pengambilan darah hanya boleh dilakukan sekiranya premis tersebut mempunyai pendaftaran dan pelesenan yang diperlukan di bawah undang-undang.
Oleh itu, tidak semua farmasi dibenarkan menyediakan perkhidmatan tersebut.
Pengambilan Darah ialah Prosedur Perubatan
Ramai menganggap pengambilan darah hanyalah proses mengambil sampel darah menggunakan jarum.
Hakikatnya, menurut KKM, pengambilan darah (phlebotomy) merupakan satu prosedur klinikal atau prosedur perubatan yang memerlukan:
- pematuhan kepada standard keselamatan;
- prosedur kerja yang betul;
- pengurusan risiko yang sewajarnya; dan
- pelaksanaan di fasiliti kesihatan yang memenuhi syarat undang-undang.
Ini kerana sebarang kesilapan semasa prosedur boleh memberi risiko kepada pesakit, termasuk jangkitan, kecederaan atau komplikasi lain.
Undang-undang Yang Mengawal Pengambilan Darah
KKM menjelaskan bahawa pengambilan darah termasuk dalam kategori perkhidmatan jagaan kesihatan.
Ia tertakluk kepada:
Akta Kemudahan dan Perkhidmatan Jagaan Kesihatan Swasta 1998 (Akta 586).
Di bawah akta ini, hanya fasiliti kesihatan berdaftar dibenarkan menjalankan pengambilan darah.
Antaranya ialah:
- Klinik berdaftar
- Makmal perubatan berlesen
- Fasiliti kesihatan lain yang telah mendapat pendaftaran dan lesen di bawah Akta 586
Ini bermaksud pengambilan darah bukan boleh dijalankan di mana-mana premis tanpa kelulusan yang sewajarnya.
Apa Maksud Penjelasan KKM Ini?
Secara ringkas, kenyataan KKM membawa maksud berikut:
- Lesen farmasi biasa tidak meliputi perkhidmatan pengambilan darah.
- Farmasi yang tidak mempunyai lesen di bawah Akta 586 tidak dibenarkan menawarkan perkhidmatan tersebut.
- Menjalankan pengambilan darah tanpa lesen yang sah merupakan satu kesalahan di bawah undang-undang.
KKM menegaskan bahawa syarat pelesenan ini diwujudkan bagi memastikan keselamatan pesakit sentiasa menjadi keutamaan.
Hukuman Jika Melanggar Akta 586
Mana-mana premis yang menjalankan aktiviti pengambilan darah tanpa pendaftaran atau lesen yang sah di bawah Akta 586 boleh dikenakan tindakan undang-undang.
Antara hukuman yang diperuntukkan ialah:
- Denda sehingga RM500,000
- Penjara sehingga 6 tahun
- Atau kedua-duanya sekali
Hukuman ini menunjukkan bahawa pengambilan darah bukanlah perkhidmatan biasa, sebaliknya satu prosedur kesihatan yang dikawal secara ketat.
Baca juga: Latihan Separa Perubatan KKM Untuk Lepasan SPM, Ada Elaun & Terus Jadi Penjawat Awam
Kenapa Prosedur Ini Perlu Dilakukan di Fasiliti Berlesen?
Menurut KKM, terdapat beberapa sebab mengapa pengambilan darah perlu dijalankan di fasiliti yang mempunyai lesen.
1. Memastikan prosedur selamat dan steril
Pengambilan darah perlu dilakukan menggunakan teknik yang betul serta peralatan yang bersih dan steril bagi mengurangkan risiko jangkitan.
2. Keputusan ujian ditafsir oleh doktor bertauliah
Ujian darah bukan sekadar mendapatkan keputusan makmal.
Keputusan tersebut perlu dinilai dan ditafsir oleh doktor yang bertauliah supaya diagnosis dan rawatan yang diberikan adalah tepat.
3. Pemantauan dan rawatan susulan
Sekiranya keputusan ujian menunjukkan sesuatu yang tidak normal, pesakit boleh terus menerima pemantauan serta rawatan susulan dengan segera.
4. Melindungi nyawa dan kesihatan pesakit
Inilah sebab utama mengapa KKM menetapkan bahawa pengambilan darah perlu dilakukan mengikut piawaian yang ditetapkan.
Tujuannya adalah untuk melindungi nyawa dan kesihatan orang ramai.
Jika Mahu Buat Ujian Darah, Ke Mana Anda Patut Pergi?
KKM menasihatkan orang ramai supaya memilih fasiliti yang mempunyai lesen.
Untuk menjalani ujian darah, pilih:
- Klinik berdaftar
- Makmal perubatan berlesen
- Fasiliti kesihatan yang mempunyai lesen di bawah Akta 586
Menurut KKM:
“Kesihatan anda, bukan perkara main-main.”
Walaupun terdapat perkhidmatan yang mungkin kelihatan lebih mudah atau lebih murah, aspek keselamatan tidak boleh dikompromi.
KKM Akan Terus Memperkukuhkan Penguatkuasaan
Dalam kenyataan yang sama, KKM memaklumkan bahawa kementerian akan terus meningkatkan usaha penguatkuasaan bagi memastikan:
- perkhidmatan jagaan kesihatan hanya dijalankan di premis yang berdaftar atau berlesen;
- penyedia mematuhi ketetapan undang-undang;
- keselamatan, kualiti dan akauntabiliti perkhidmatan kesihatan sentiasa terpelihara; dan
- farmasi komuniti dilindungi daripada risiko undang-undang serta reputasi.
Penegasan terhadap keperluan pendaftaran dan pelesenan adalah penting bagi memastikan semua penyedia perkhidmatan kesihatan beroperasi mengikut standard yang ditetapkan.
Soalan Lazim (FAQ)
Tidak. Menurut KKM, lesen farmasi biasa tidak merangkumi pengambilan darah atau ujian klinikal. Hanya fasiliti yang mempunyai lesen di bawah Akta 586 dibenarkan menjalankan prosedur tersebut.
Ya. KKM menjelaskan bahawa pengambilan darah (phlebotomy) merupakan prosedur perubatan atau prosedur klinikal yang memerlukan pematuhan kepada standard keselamatan serta pengurusan risiko.
Akta 586 ialah Akta Kemudahan dan Perkhidmatan Jagaan Kesihatan Swasta 1998, iaitu undang-undang yang mengawal selia penyediaan perkhidmatan jagaan kesihatan swasta di Malaysia.
Premis yang melanggar Akta 586 boleh dikenakan:
• denda sehingga RM500,000;
• penjara sehingga 6 tahun; atau
• kedua-duanya sekali.
Kerana prosedur dilakukan secara selamat dan steril, keputusan ujian ditafsir oleh doktor bertauliah, serta pesakit boleh menerima pemantauan dan rawatan susulan sekiranya diperlukan.
PENULIS
