AUKU (Akta Universiti Dan Kolej Universiti 1971) merupakan rangka perundangan utama bagi penubuhan, penyelenggaraan & pentadbiran UA serta perkara-perkara berkaitan dengannya. Untuk mengetahui lebih terperinci mengenai akta ini dan pindaan-pindaan yang telah dibuat, sila rujuk portal rasmi Kementerian Pendidikan Tinggi Malaysia.
Sejak dikuatkuasakan pada tahun 1971, akta ini sering menjadi topik perbincangan hangat dalam kalangan ahli akademik, aktivis, dan pelajar.
Rujuk info penuh dan pindaan terkini AUKU di bawah.
Apa itu AUKU (Akta Universiti Dan Kolej Universiti 1971)?
AUKU, atau Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 (Akta 30), ialah rangka undang-undang utama di Malaysia untuk menubuhkan, menyelenggara dan mentadbir Universiti Awam serta Kolej Universiti.
Ia digubal selepas Perintah Darurat 1969 dan pertama kali diluluskan pada 30 April 1971, dengan tujuan mengawal selia institusi pengajian tinggi awam termasuk pembentukan lembaga, senat, kuasa menteri dan sekatan aktiviti pelajar.
Akta ini berasal daripada Perintah Darurat (Kuasa Perlu) No. 74 selepas insiden 13 Mei 1969, dan Hussein Onn (Menteri Pendidikan ketika itu) menjelaskannya sebagai instrumen untuk hubungan negeri dan universiti.
Akta ini telah melalui pindaan sebanyak lapan kali melibatkan pelbagai skop seperti penambahbaikan tatakelola sehingga pengurusan aktiviti & tatatertib pelajar.
Pindaan terkini telah diwartakan pada 27 Jun 2024 melibatkan enam (6) peruntukan utama di bawah Agenda Pemerkasaan Mahasiswa.
Fungsi & Kepentingan AUKU 1971
AUKU 1971 memainkan peranan penting dalam memastikan universiti awam di Malaysia beroperasi dengan teratur dan selari dengan matlamat negara.
Fungsi utamanya termasuk mengawal penubuhan institusi, tadbir urus harian dan kawalan aktiviti pelajar untuk mengekalkan fokus pada pendidikan tinggi.
Selain itu:
- Menyokong penubuhan universiti baharu melalui perintah Yang di-Pertuan Agong, termasuk nama, lokasi dan kampus tambahan.
- Membolehkan menteri melantik jawatankuasa penyiasatan bagi memantau pentadbiran dan menyelesaikan isu disiplin pelajar.
- Memberi kuasa kepada lembaga tata usaha untuk mengurus hal ehwal akademik, kewangan dan pentadbiran; senat mengendalikan kursus, peperiksaan dan penyelidikan.
Kronologi Pindaan Utama AUKU
Sejak tahun 1971, AUKU telah melalui 8 fasa pindaan penting yang mencerminkan perubahan polisi pendidikan tinggi negara seperti di bawah:
- 1971 (Akta 30) – Penubuhan Asal: Rangka kerja pertama yang menyelaraskan semua Universiti Awam di bawah satu undang-undang induk.
- 1975 (Akta A295) – Sekatan Pasca-Baling: Pindaan paling signifikan yang menyekat aktiviti mahasiswa secara drastik ekoran demonstrasi pelajar 1974.
- 1983 (Akta A550) – Pemantapan Pentadbiran: Penyelarasan kuasa Naib Canselor dan struktur tadbir urus universiti.
- 1996 (Akta A946) – Era Korporatisasi: Membolehkan universiti menjana pendapatan sendiri, meminjam wang, dan menjalankan perniagaan melalui syarikat subsidiari.
- 2012 (Akta A1433) – Politik Luar Kampus: Kelonggaran pertama selepas era 70-an; pelajar dibenarkan menjadi ahli parti politik di luar kawasan kampus.
- 2019 (Akta A1582) – Politik Dalam Kampus: Penghapusan sekatan seksyen 15(2)(c) untuk memberi ruang kepada aktivisme politik di dalam kampus.
- Cetakan Teknikal (1993/1999/2006): Dikira sebagai satu fasa kemas kini editorial dan penyelarasan teknikal oleh KPT bagi memastikan teks perundangan sentiasa relevan dengan perubahan nama kementerian dan struktur kerajaan.
- 2024 (Akta A1713) – Pemerkasaan Mahasiswa: Pindaan terkini yang melibatkan 6 peruntukan utama, termasuk autonomi kewangan penuh kepada MPP dan kebenaran untuk persatuan menjalankan aktiviti ekonomi/perniagaan.
Pindaan Terkini AUKU (2024)
Pindaan terkini AUKU 1971 (Akta A1713) diwartakan pada 27 Jun 2024 dan berkuat kuasa sepenuhnya pada 1 Oktober 2024, memfokuskan enam peruntukan utama di bawah Agenda Pemerkasaan Mahasiswa yang meliputi:
🔸 Jawatankuasa tatatertib pelajar;
🔸 Pengurusan kewangan persatuan; dan
🔸 Tempoh pemilihan Majlis Perwakilan Pelajar (MPP).
ENAM PERUNTUKAN UTAMA AUKU PINDAAN TERKINI
- Seksyen 15A (Baru): Majlis Perwakilan Pelajar (MPP) atau badan pelajar boleh memungut wang/sumbangan secara bebas, tertakluk peraturan Lembaga Universiti.
- Seksyen 16B(2A): Jawatankuasa Tatatertib Pelajar bebas (sekurang-kurangnya 3 ahli, diketuai Timbalan Naib Canselor); kuasa pindah daripada Naib Canselor.
- Jadual Pertama Seksyen 48(4A): Tempoh jawatan MPP ikut tahun akademik (fleksibel oleh Lembaga).
- Jadual Pertama Seksyen 48(11A-11B): MPP boleh buka akaun bank berasingan dan urus kumpulan wang/harta sendiri.
- Jadual Pertama Seksyen 48(12A): Lembaga boleh tetapkan peraturan pemungutan dana MPP.
- Kecualian Seksyen 5: Prosiding tatatertib lama terus di bawah Jawatankuasa baharu.
Pindaan AUKU tersebut merupakan antara langkah progresif yang dilaksanakan Kerajaan untuk membugar budaya berorganisasi & menyegarkan gerakan pelajar sesuai dengan keupayaan mereka untuk mengurus kedewasaan & kematangan diri.
Kesan Pindaan AUKU 2024
- Autonomi Kewangan: MPP boleh buka akaun bank berasingan, pungut sumbangan dan urus dana sendiri. Tidak pergantungan penuh kepada bajet universiti.
- ​Tatatertib Bebas: Jawatankuasa Tatatertib Pelajar (3+ ahli, diketuai Timbalan Naib Canselor) gantikan kuasa Naib Canselor; lebih adil dan telus.
- ​Tempoh Jawatan Fleksibel: MPP ikut tahun akademik (bukan kalendar), ini dapat mengurangkan gangguan pilihan raya.
- ​Aktiviti Ekonomi: Persatuan pelajar boleh jalankan projek menjana pendapatan, tingkatkan kemahiran entrepreneurship Gen Z.
Maklumat Lanjut
Bagi mahasiswa, ahli akademik, atau orang awam yang ingin mendalami perincian setiap seksyen dalam Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 (Akta 30) serta pindaan-pindaan terbaharunya, anda boleh merujuk kepada sumber-sumber rasmi berikut:
- Portal Rasmi Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT)
- Portal e-Warta Persekutuan (Jabatan Peguam Negara)
- Bahagian Hal Ehwal Pelajar (HEP) Universiti
Soalan Lazim AUKU (Akta Universiti Dan Kolej Universiti 1971)
AUKU (Akta 30) ialah rangka undang-undang utama untuk penubuhan, pentadbiran dan kawalan universiti awam Malaysia seperti UM, UKM dan USM. Ia digubal 1971 selepas Perintah Darurat 1969.
Mengikut infografik rasmi MOHE, AUKU dipinda 8 kali sejak 1971, termasuk pindaan substansial (1975, 1983, 1996, 2012, 2019, 2024) dan cetakan teknikal.
Perubahan paling signifikan ialah autonomi kewangan. Majlis Perwakilan Pelajar (MPP) dan badan pelajar kini dibenarkan membuka akaun bank sendiri serta menguruskan dana dan sumbangan secara berdikari, tanpa perlu melalui birokrasi kewangan universiti yang ketat.
Ya. Sejak pindaan tahun 2019 (Akta A1582), sekatan yang melarang penglibatan mahasiswa dalam politik kepartian di dalam kampus telah dihapuskan. Pindaan 2024 mengukuhkan lagi hak ini dengan memberikan kebebasan berorganisasi yang lebih luas.
Kuasa disiplin kini beralih daripada kuasa mutlak Naib Canselor kepada Jawatankuasa Tatatertib Pelajar. Langkah ini diambil bagi memastikan proses keadilan dan ketelusan (check and balance) dalam menangani kes-kes disiplin mahasiswa.
Pindaan ini telah diluluskan di Parlimen pada Mac 2024 dan mula berkuat kuasa sepenuhnya di seluruh Universiti Awam pada 1 Oktober 2024.
Ya. Di bawah peruntukan pemerkasaan mahasiswa, badan pelajar kini diberi ruang untuk terlibat dalam aktiviti ekonomi atau penjanaan pendapatan bagi menyokong aktiviti persatuan mereka, tertakluk kepada peraturan yang ditetapkan oleh Lembaga Pengarah Universiti.
